|
Η εξέγερση και η ψυχολογία του πολιτικού χουλιγκανισμού
 |
| © Ιάσονας Κάντας |
Σύμφωνα με τη θεωρία του Tullock (1971) μια εξέγερση είναι πιο πιθανό να συμβεί όταν τα οικονομικά κέρδη από αυτήν είναι μεγάλα (π.χ. αν αρθούν σκληρά μέτρα) και όταν το "κόστος" της είναι μικρό (π.χ. χαμηλές ποινές σε περίπτωση σύλληψης, αμυντική στάση της αστυνομίας προς όσους προκαλούν επεισόδια). Την ίδια στιγμή, παράλληλα με τα κέρδη και τα κόστη αυτά, η κοινωνική σταθερότητα, το οικονομικό και το πολιτικό προφίλ αλλά και παράγοντες εθνικότητας επηρεάζουν κατά πολύ τους συμμετέχοντες σε μία εξέγερση. Διεθνείς έρευνες καταδεικνύουν επίσης πως όσο μεγαλύτερο είναι το ΑΕΠ μιας χώρας, τόσο λιγότερες εξεγέρσεις γίνονται αλλά και ότι όσο μεγαλύτερη αστικοποίηση υπάρχει σε μια χώρα, τόσο πιθανότερη είναι μια εξέγερση. Επιπρόσθετα, η πολυπολιτισμικότητα είναι ένας άλλος προγνωστικός παράγοντας για μία εξέγερση (Di Pasqualle, 1998). Συμπερασματικά, από κοινωνικοοικονομικής σκοπιάς, μπορούμε να πούμε αυτό που είναι ήδη γνωστό από καιρό: η χώρα μας σήμερα συγκεντρώνει περισσότερους προγνωστικούς παράγοντες για εξέγερση από ποτέ. Και εξέγερση σημαίνει βία, συγκρούσεις και καταστροφές. Άλλωστε, βεβαιότητα ως προς την πιθανότητα εξέγερσης παρουσιάζει και το 80% του ελληνικού λαού σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της VPRC.
Εξέγερση
Σε γενικές γραμμές, η βιβλιογραφία συνδέει σε μεγάλο βαθμό τη συμμετοχή των παιδιών σε πράξεις πολιτικής βίας με οικογενειακούς στρεσογόνους παράγοντες, όπως το διαζύγιο ή ο θάνατος ενός οικογενειακού μέλους αλλά και γενικότερα με όσα γεγονότα θεωρούνται τραυματικά (Gibson, 1989). Επιπρόσθετα η φτώχεια και η χαμηλή κοινωνική συνοχή φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο σε βίαιες παραβατικές ενέργειες παιδιών (Short,2008). Στον βαθμό που μπορεί η ενέργεια της 5ης Μαΐου στη Marfin να χαρακτηριστεί τυπική δολοφονία, πρέπει να αναφερθεί πως η εφηβεία είναι μια περίοδος αλλαγών και προσαρμογής στην ενήλικη ζωή.
Ωστόσο, αν και τυπικά η εφηβεία ολοκληρώνεται περίπου στα 18 έτη, κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες την επεκτείνουν ως και πολύ αργότερα όταν το μέλος της οικογένειας καλείται να την εγκαταλείψει μέσω της αυτονόμησής του. Σε περιπτώσεις λοιπόν, όπου η προσαρμογή αυτή παρακωλύεται, παρατηρείται αύξηση των δολοφονιών. Στις Η.Π.Α. το 7% των δολοφονιών τελείται στην εφηβεία (δηλαδή ως και τα 20 χρόνια). Το 70% από αυτές τελούνται στην ηλικία 17-19, ενώ το 30% στην ηλικία 13-16 (Copeland, 1984).
Γενικότερα, υπάρχει ιδιαίτερη συσχέτιση ανάμεσα στην ενήλικη αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας (συμπεριλαμβανομένων εκδηλώσεων βανδαλισμού), η οποία χαρακτηρίζεται από απουσία εμπάθειας (το άτομο αδυνατεί να νοιώσει τις συνέπειες τις πράξης για τον αποδέκτη της) και στη διαταραχή της διαγωγής κατά την παιδική ηλικία αλλά και την παιδική κακοποίηση ζώων (Wilson, 2003). Τέλος η εφηβεία είναι μια περίοδος κατά την οποία ο έφηβος εντάσσεται σε ομάδες για να αποκτήσει ταυτότητα και να βελτιώσει την αυτοεικόνα του. Όταν εντάσσεται σε μια ομάδα, η οποία του δίνει ενίσχυση για πράξεις βίας, όπως ο βανδαλισμός, ο έφηβος και ακόμα περισσότερο ο έφηβος που έχει ιστορικό διαταραχής διαγωγής ή αντικοινωνικής διαταραχής προσωπικότητας νοιώθει σημαντικός και επαναλαμβάνει την πράξη. Στη δεύτερη περίπτωση δε, η δύναμη της ενίσχυσης της ομάδας είναι ακόμα σημαντικότερη καθώς η ομάδα τον ενισχύει για κάτι που όλοι οι άλλοι τον θεωρούν άξιο περιθωριοποίησης και ταυτόχρονα είναι συστατικό χαρακτηριστικό της δομής της προσωπικότητάς του.
Ακόμα όμως και στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας, η εφηβική ταυτότητα γίνεται ενήλικη "ιδεολογικοποιημένη" ταυτότητα, η οποία συνεχίζει να δίνει ενίσχυση στην ενήλικη ζωή. Από εκεί και πέρα ο θυμός για την εξουσία είναι πιθανό σε ορισμένες περιπτώσεις και ως ένα βαθμό να αντικατοπτρίζει τον θυμό προς πολύ εγκύτερά μας άτομα, τα οποία μας παρείχαν βίαιη ή πλημμελή φροντίδα και εξουσία. Από την άλλη, πολλά άτομα των ομάδων αυτών συμμετέχουν και σε συγκρούσεις σε γήπεδα. Η αίσθηση πως ανήκουν σε μια ομάδα που συγκρούεται με μια άλλη (αντίπαλοι οπαδοί, αστυνομία κ.λ.π.) προκαλεί ευφορία (Apter, 1992). Σε αυτό ακριβώς άλλωστε βασίζεται και η οπαδική κουλτούρα αλλά και πολλά παιδικά παιχνίδια (Russel,2003). Από εκεί και πέρα το τι προβλέπεται να πάθει ο εχθρός εξαρτάται από το πόσο αντίπαλος της ομάδας είναι και το ποιος θα αναλάβει την "εκτέλεση" του στόχου. Ανάλογες προσωπικότητες φυσικά μπορεί να απαντώνται και στις μονάδες καταστολής. Όλα τα παραπάνω φυσικά, δεν αποτελούν συγκεκριμένη αναφορά για κάποιον πολιτικό χώρο ή πολιτική επιλογή.
|
Συνήθως, οι δικτυακοί τόποι λειτουργούν προς τη μία κατεύθυνση. Κάποιοι παραθέτουν το υλικό ενώ εσύ περιορίζεσαι στην παθητική κατανάλωση ή έστω στην κατάθεση σχολίων.
Αντίθετα, το enfo.gr σου ανήκει. Μπορείς να διαμορφώσεις το περιεχομένο, το χαρακτήρα και τη μορφή του. Η διαδραστικότητα αποκτά εδώ την πραγματική της διάσταση.
